राष्ट्र हितमा समर्पित

नेपालमा दक्ष जनशक्तिको अभाव

शुक्रवार, ७ पौष 9:42 PM

देशमा बेरोजगारीको संख्या बढ्दै जाँदा उत्पादनमूलक उद्योगले भने दक्ष जनशक्ति पाउन सकेका छैनन्। सरकारी तथ्यांकले शिक्षाको स्तर वृद्धि भएको देखाए पनि प्राविधिकतर्फका विद्यार्थी भने निकै कम छन्। उद्यमी व्यवसायीहरूले सामाजिक शिक्षाका विद्यार्थी बढेको भन्दै आफूहरूले भारतबाट जनशक्ति ल्याउनुपरेको गुनासो गरेका छन्। विश्व श्रम संगठनका अनुसार नेपालको कुल बेरोजगारी दर १९.२ प्रतिशत तथा अर्धबेरोजगारी दर २८.३ प्रतिशत छ।
नेपाल उद्योग परिसंघका अध्यक्ष हरिभक्त शर्माका अनुसार नेपालका उत्पादनमूलक उद्योगमा पर्याप्त लगानी आएको छैन भने अर्कातिर दक्ष जनशक्ति अभाव छ। अधिकांश उत्पादनमूलक उद्योगले दक्ष जनशक्ति पाउन नसक्दा पूर्ण क्षमतामा उत्पादन गर्न सकेका छैनन्। स्वदेशमै पर्याप्त उद्योगधन्दा खुल्न नसक्दा जागिरमा छनोटको अवसर नहुनु, अर्धदक्ष तथा अदक्ष कामदार वैदेशिक रोजगारीमा जानुले दक्ष जनशक्ति अभाव भएको हो। दक्ष जनशक्ति नहुँदा भारतीय कामदार नेपाल आएर काम गर्ने गरेका छन्।
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका निवर्तमान अध्यक्ष पशुपति मुरारका पनि उत्पादनमूलक क्षेत्रमा प्राविधिक, हेवी इक्युपमेन्टजस्ता क्षेत्रमा जनशक्ति अभाव भएको बताउनुहुन्छ। विदेशको तुलनामा नेपालमा तलब सुविधा कम भएकाले एकपटक विदेश गएर आएकाहरू नेपालमा काम गर्न नखोज्ने प्रवृत्ति रहेको अध्यक्ष मुरारकाको अनुभव छ। अखिल नेपाल ट्रेड युनियन महासंघका अध्यक्ष विष्णु रिमाल भने जनशक्तिको क्षमताअनुसार नेपाली उद्योगीले तलब नदिएका कारण दक्ष जनशक्तिको अभाव भएको बताउनुहुन्छ।
एउटै क्षमताको व्यक्ति स्वदेशमा भन्दा विदेशमा निकै बढी कमाउन सक्छ भने यहाँ किन बस्ने भन्ने मान्यताले नेपालमा नबस्ने क्रम बढेको उहाँको भनाइ छ। नेपालको व्यापार व्यवसाय नै स्थायित्व नभइसकेको अवस्थामा उनीहरूको जागिर पनि स्थायी नहुने भएकाले दक्ष जनशक्तिको अभाव भएको हो। अस्थिर राजनीतिक अवस्थाका कारण उत्पन्न कमजोर शान्तिसुरक्षा, ऊर्जा संकटले कम समय उद्योग सञ्चालन र असन्तुलित श्रम सम्बन्ध मुख्य कारण भएको कारोबार अनलाइनमा खबर छ।